قبرستان‌های خودرویی در چین

صنعت خودرو چین که طی دو دهه گذشته به نماد قدرت صنعتی این کشور تبدیل شده بود، اکنون با بحران جدی مواجه شده است. این صنعت که با حمایت‌های مالی دولت، سرمایه‌گذاری‌های عظیم در تحقیق و توسعه و تمرکز بر فناوری خودروهای برقی به بزرگ‌ترین تولیدکننده خودرو در جهان تبدیل شده، اکنون با مازاد ظرفیت گسترده، رقابت فرساینده قیمتی و کاهش سودآوری روبرو است.

بر اساس گزارش رویترز، بحران کنونی ریشه در سیاست‌های دهه ۱۹۹۰ دارد که خودرو را در ردیف صنایع راهبردی قرار داد. از سال ۲۰۰۹، دولت چین با اختصاص میلیاردها دلار یارانه به تولید و مصرف، مسیر رشد شتابان را هموار کرد. مشوق‌های مالیاتی، وام‌های بانکی، زمین‌های صنعتی ارزان و حمایت‌های بی‌وقفه محلی موجب ایجاد صدها کارخانه جدید در استان‌های مختلف شد.

آمارهای نگران‌کننده

در سال گذشته ۲۷.۵ میلیون خودرو در چین تولید شد، در حالی که ظرفیت اسمی کارخانه‌ها به بیش از ۵۵ میلیون دستگاه می‌رسد. این شکاف عظیم موجب شد خودروسازان برای فروش محصولات خود به جنگ قیمتی گسترده روی آورند. تخفیف‌های ۵۰ تا ۶۰ درصدی در نمایشگاه‌های خودرو امری عادی شده و حتی خودروهای صفر کیلومتر پس از بیمه و ثبت اولیه به‌عنوان «کارکرده صفر» فروخته می‌شوند.

قبرستان‌های خودرویی

انباشت خودروهای فروش‌نرفته پدیده‌ای جدید به نام «قبرستان‌های خودرویی» ایجاد کرده است. هزاران دستگاه نو در پارکینگ‌های بزرگ یا زمین‌های خالی رها شده‌اند. بسیاری از این خودروها پس از ماه‌ها توقف در فضای باز، در مزایده‌های آنلاین با قیمتی معادل یک‌چهارم ارزش اولیه فروخته می‌شوند.

تأثیر بر بازار جهانی

سهم برندهای خارجی از بازار چین از ۶۲ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۳۱ درصد کاهش یافته است. خودروسازان ژاپنی، اروپایی و آمریکایی قادر به رقابت با قیمت‌های نازل خودروهای چینی نیستند. اتحادیه اروپا تحقیقاتی درباره یارانه‌های پنهان خودروسازان چینی آغاز کرده و ایالات متحده عملاً واردات خودروهای ساخت چین را محدود کرده است.

پیامدهای اجتماعی و اقتصادی

صنعت خودرو میلیون‌ها شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کرده و تعطیلی یا ادغام شرکت‌ها می‌تواند نرخ بیکاری را در برخی استان‌ها افزایش دهد. این نگرانی موجب مقاومت دولت‌های محلی در برابر تعطیلی کارخانه‌های زیان‌ده شده است. اقتصاددانان این وضعیت را «دام مازاد ظرفیت» می‌نامند.

آینده صنعت خودروی چین

برآوردها نشان می‌دهد تا سال ۲۰۳۰ تنها حدود ۱۵ برند از میان بیش از ۱۲۰ خودروساز برقی و هیبریدی فعلی باقی خواهند ماند. احتمالاً غول‌هایی مانند بی‌وای‌دی، جیلی و سایک موتور برندگان این میدان خواهند بود. دولت مرکزی اخیراً هشدار داده که سرمایه‌گذاری شتاب‌زده در صنایع خاص باید متوقف شود.

مسیر آینده صنعت خودرو در چین آزمونی سرنوشت‌ساز برای سیاست صنعتی این کشور خواهد بود. اگر چین بتواند اصلاحات ساختاری را به‌موقع اجرا کند، صنعت خودرو همچنان قادر خواهد بود موقعیت جهانی خود را حفظ کند، اما اگر اصلاحات به تعویق افتد، این صنعت ممکن است به کانون بحران مالی و اقتصادی بدل شود.

7 مهر، 1404