با اصلاح اخیر آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، موجی از نگرانی‌ها در مورد جریمه شدن یا قطع سهمیه سوخت خودروهای قدیمی شکل گرفته است. اما واقعیت چیست؟ آیا از فردا تمام خودروهای بالای ۲۰ سال با محدودیت روبرو هستند؟ پاسخ کوتاه این است: خیر، هنوز هیچ ممنوعیت سراسری و فوری برای تمامی این خودروها فعال نشده است.
با این حال، تغییرات قانونی جدید، مسیر را برای اعمال محدودیت‌های مرحله‌ای هموار کرده است. در این گزارش، تمامی ابهامات شما را در مورد سن فرسودگی، جریمه دوربینها و سهمیه بنزین بررسی می‌کنیم.
آمار ثبت‌نام چهاردهمین قرعه‌کشی ایران خودرو؛ مرداد 1405
شرکت ایران خودرو جدیدترین آمار مرتبط با عرضه محصولات خود در مرداد ماه ۱۴۰۵ را منتشر کرد.
مطالعه مقاله خرید اقساطی خودروتفاوت تعریف «خودروی فرسوده» با «زمان اعمال محدودیت»
بسیاری از اخبار منتشر شده، دو مفهوم متفاوت را با هم ترکیب کرده‌اند که باعث سوءتفاهم شده است. باید میان این دو مرز تفکیک قائل شد:
- تعریف سن فرسودگی: بر اساس مصوبه ۱۴۰۲، سن فرسودگی سواری‌های شخصی (بنزینی، گازسوز، دوگانه‌سوز یا دیزلی) ۲۰ سال است. یعنی خودرویی که وارد سال بیست‌ویکم میشود، از نظر قانونی «فرسوده» محسوب میشود.
- زمان اعمال محدودیت: رسیدن به سن ۲۰ سال، به معنای جریمه فوری یا قطع بنزین نیست. اصلاحیه جدید سال ۱۴۰۵، یک فرآیند چندمرحله‌ای را پیش‌بینی کرده است. محدودیت‌ها تنها زمانی اعمال می‌شوند که:
- کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا، گروههای اولویت‌دار سال را تعیین کند.
- وزارت صمت فراخوان اسقاط و نوسازی را منتشر کند.
- مشوق‌ها و تسهیلات جایگزین (مانند وام یا طرح‌های نوسازی) فراهم شود.
- پس از عدم اقدام مالک، فهرست خودروها به پلیس ارسال شود.
راهنمای سن فرسودگی انواع خودروها بر اساس آییننامه جدید
برای اینکه بدانید خودروی شما در کدام دسته قرار میگیرد، لیست زیر را با دقت مطالعه کنید:
- سواری شخصی (بنزینی، گازسوز، دیزلی): ۲۰ سال
- سواری شخصی هیبریدی: ۲۳ سال
- سواری شخصی برقی: ۲۵ سال
- تاکسی و سواری‌های عمومی درون‌سوز: ۱۲ سال
- سواری عمومی هیبریدی: ۱۵ سال
- سواری عمومی برقی: ۲۰ سال
نکته مهم درباره عدد ۳۰ سال: در گذشته، خودروهای بالای ۳۰ سال در اولویت‌های نهایی محدودیت قرار داشتند. با اصلاحیه جدید (۱۲ مرداد ۱۴۰۵)، این «سپر ۳۰ ساله» حذف شده و دولت اکنون می‌تواند خودروهای بالای ۲۰ سال را نیز بر اساس اولویت‌های سالانه در لیست نوسازی قرار دهد.
آمار تکان‌دهنده: میلیون‌ها خودرو در صف نوسازی
طبق داده‌های سازمان حفاظت محیط زیست، ناوگان خودرویی کشور با چالش بزرگی روبروست. آمار خودروهای فرسوده یا در مرز فرسودگی به شرح زیر است:
- موتورسیکلت‌ها: بیش از ۱۱.۳ میلیون دستگاه
- خودروهای سواری: بیش از ۷.۵ میلیون دستگاه
- وانت‌ها: بیش از ۲ میلیون دستگاه
- کامیون، کامیونت و کشنده: حدود ۲۹۴ هزار دستگاه
- تاکسی‌ها: بین ۲۲۰ هزار تا ۳۸۵ هزار دستگاه (بسته به نوع آمار)
جمع‌بندی برای مالکان: اگر مالک خودروی بالای ۲۰ سال هستید، فعلاً جای نگرانی برای جریمه ناگهانی نیست. اما باید منتظر اعلام «گروههای اولویت‌دار سال ۱۴۰۵» و «فراخوان‌های وزارت صمت» باشید تا بدانید چه زمانی و با چه مشوق‌هایی باید نسبت به نوسازی خودروی خود اقدام کنید.
