رکود بی سابقه در مسیر خودروسازان

صنعت خودروسازی کشور در خردادماه ۱۴۰۴ با رکودی بی‌سابقه مواجه شد. کاهش چشمگیر تولید خودروهای سواری، زنگ خطری جدی برای یکی از حیاتی‌ترین صنایع کشور به صدا درآورد. براساس آمارهای رسمی، تولید خودرو در این ماه نسبت به اردیبهشت با افتی ۳۸ درصدی همراه بوده است؛ رقمی که صنعت خودرو را به پایین‌ترین سطح تولید در یک سال اخیر رسانده است.

کاهش ۳۸ درصدی تولید خودرو؛ آماری نگران‌کننده

به گزارش سامانه رسمی کدال، سه خودروساز بزرگ کشور یعنی ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در مجموع تنها ۵۱ هزار و ۷۲۵ دستگاه خودرو در خردادماه ۱۴۰۴ تولید کرده‌اند. این آمار نشان‌دهنده سقوط ۳۸.۱ درصدی تولید نسبت به ماه گذشته (اردیبهشت) است؛ سقوطی که صنعت خودرو را به کف تولید یک‌ساله رسانده و نگرانی‌ها را درخصوص آینده این صنعت افزایش داده است.

بلاتکلیفی قیمت خودرو؛ اصلی‌ترین عامل رکود

در صدر دلایل این افت تولید، بلاتکلیفی در روند اصلاح قیمت خودرو قرار دارد. خودروسازان انتظار داشتند که با آغاز سال ۱۴۰۴، مجوز افزایش قیمت‌ها صادر شود. اما با گذشت سه ماه، هنوز چارچوب مشخصی برای تعیین قیمت خودرو در دست نیست. این عدم شفافیت باعث شده تا خطوط تولید با کاهش سرعت یا حتی توقف کامل مواجه شوند.

ایران‌خودرو؛ هشدارها به واقعیت پیوست

در میان خودروسازان، تنها ایران‌خودرو به‌صورت صریح نسبت به تأخیر در اصلاح قیمت‌ها واکنش نشان داد. این شرکت اعلام کرده بود در صورت عدم به‌روزرسانی قیمت‌ها، تولید کاهش خواهد یافت. حالا آمار نشان می‌دهد این هشدار جدی بوده است؛ ایران‌خودرو در خرداد تنها ۳۵ هزار و ۳۴۳ دستگاه تولید کرده که نسبت به اردیبهشت افت ۳۴ درصدی دارد.

سکوت مدیریتی سایپا و پارس‌خودرو در مقابل سقوط تولید

در حالی که ایران‌خودرو نسبت به شرایط بحرانی موضع‌گیری کرده، سایپا و پارس‌خودرو در سکوت خبری به سر می‌برند. با این حال، آمار تولید آن‌ها حتی وخیم‌تر است. سایپا در سه‌ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته، افت ۳۳ درصدی و پارس‌خودرو کاهش ۲۷.۷ درصدی را تجربه کرده‌اند. این موضوع عملکرد مدیریتی این شرکت‌ها را زیر سؤال برده و احتمالاً نیاز به بازنگری در ساختار مدیریتی آن‌ها را جدی‌تر کرده است.

عوامل دیگر در کاهش تولید خودرو

ابهام در واگذاری سهام سایپا و پارس‌خودرو

یکی دیگر از دلایل اصلی رکود، بلاتکلیفی در روند واگذاری دو شرکت سایپا و پارس‌خودرو است. علی‌رغم وعده‌های متعدد مبنی بر خصوصی‌سازی این شرکت‌ها، مداخله شورای عالی هماهنگی اقتصادی روند واگذاری را به حالت تعلیق درآورده است. این تصمیم باعث شده مدیریت این دو خودروساز در حالت سردرگمی باقی بماند.

قطعی برق، نوسانات ارزی و حذف ارز نیمایی

در کنار چالش‌های مدیریتی، عوامل فنی و اقتصادی نیز در کاهش تولید نقش پررنگی ایفا کرده‌اند. قطعی مکرر برق در خطوط تولید، حذف ارز نیمایی و جایگزینی آن با ارز آزاد، هزینه‌های تولید را به شکل قابل‌توجهی افزایش داده‌اند. در چنین شرایطی و بدون اصلاح قیمت فروش، بسیاری از خودروسازان در آستانه زیان‌دهی قرار گرفته‌اند.

تعطیلی‌های تابستانی و تنش‌های منطقه‌ای

در پایان خردادماه، تعطیلی تابستانی ایران‌خودرو به بازه ۲۹ خرداد تا ۵ تیر منتقل شد. این تعطیلی به‌دلیل آغاز جنگ ۱۲ روزه و نگرانی از ناپایداری‌های منطقه‌ای رخ داد. توقف کامل تولید در این مدت، تأثیر خود را در آمار تیرماه نشان خواهد داد که انتظار می‌رود حتی از خرداد نیز پایین‌تر باشد.

آینده مبهم صنعت خودرو در تابستان ۱۴۰۴

اگرچه اخیراً افزایش ۱۵ درصدی قیمت خودرو به تصویب رسیده، اما به نظر نمی‌رسد این تصمیم بتواند رکود موجود را جبران کند. قطعی‌های گسترده برق در تیرماه، ادامه تنش‌های سیاسی و نظامی در منطقه و نوسانات ارزی، همگی بر تولید و فروش خودرو تأثیر منفی گذاشته‌اند. در چنین شرایطی، چرخ صنعت خودرو در تابستان ۱۴۰۴ کندتر از همیشه می‌چرخد و پیش‌بینی می‌شود وضعیت از بهار نیز بحرانی‌تر شود.

جمع‌بندی

صنعت خودروی ایران در یکی از بحرانی‌ترین مقاطع خود قرار دارد. افت تاریخی تولید در خردادماه ۱۴۰۴، هشداری است برای تصمیم‌گیران این حوزه. تا زمانی که سیاست‌گذاری‌های قیمتی، ارزی و مدیریتی به ثبات نرسد، بعید است این صنعت بتواند روی پای خود بایستد. اصلاح ساختار، واگذاری واقعی به بخش خصوصی و اتخاذ تصمیم‌های شجاعانه، شاید تنها راه برون‌رفت از این وضعیت بحرانی باشد.

14 مرداد، 1404