تسمه تایم چیست و چگونه عمل می کند؟

بخشی از موتور احتراق داخلی که وظیفه کنترل زمانبندی سوپاپ های موتور را برعهده دارد. در بعضی از موتورها بجای تسمه تایم زنجیر تایم بکار می برند.

مروری بر تاریخچه تسمه تایم

وظیفه اصلی تسمه تایم زمانبندی موتورها می باشد که در ابتدا توسط زنجیر و همراه با سر و صدای زیادی انجام میشد. با رشد صنعت خودرو کم کم تسمه تایم جای زنجیر را گرفت.

در سال 1945 اولین تسمه تایم مورد استفاده قرار گرفت و در سال 1962 خودرو گلاس 1004 ساخت آلمان اولین خودرویی بود که از تسمه تایم بجای زنجیر استفاده کرد. سال 1966 کمپانی پونتیاک در آمریکا برای خودرو Tempest خود تسمه تایم بکار برد و در همان سال شرکت Vauxhall تولید و طراحی خودرو جدید 4 سیلندر را آغاز کرد که در این خودرو از تسمه تایم بجای چرخ استفاده کرد.

تسمه تایم چیست؟

همانطور که در بالا گفتیم تسمه تایم وظیفه زمانبندی سوپاپ های موتور را برعهده دارد. این قطعه درون پیشرانه خودرو قرار دارد که میلنگ را به میل سوپاپ متصل می کند تا باز و بسته شدن سوپاپ ها بدرستی انجام شود و نهایتا چهار عمل اصلی موتور( مکش، تراکم، انفجار و تخلیه) بدرستی انجام شود.

محل قرارگیری تسمه تایم

قرار گرفتن تسمه تایم در خودروهای مختلف متفاوت است اما بیشتر در سر سیلندر قرار می گیرد و باید هنگام قرار دادن تسمه تایم دقت زیادی داشته باشیم که دندانه ها جابجا نصب نشوند که اگر دندانه ها بدرستی قرار نگیرند کارکرد موتور مختل می شود.

تسمه تایم چگونه عمل می کند.

موتورهای احتراق داخلی چهار مرحله دارند.

مرحله مکش: (پیستون در داخل سیلندر به پایین می‌رود، سوپاپ هوا باز می‌شود و مکش ایجاد شده به وسیله حرکت رو به پایین سیلندر باعث مکش مخلوط سوخت و هوا به داخل سیلندر می‌شود.)

مرحله تراکم: (پیستون در داخل سیلندر بالا می‌رود، سوپاپ هوا بسته و مخلوط سوخت و هوا کمپرس می‌شود.)

مرحله توان: (شمع جرقه می‌زند و مخلوط سوخت و هوا منفجر می‌شود. پیستون به سمت پایین رانده و همزمان سوپاپ دود باز می‌شود.)

مرحله تخلیه: (پیستون به سمت بالا می‌آید و دود از محل سوپاپ دود خارج می‌شود.)

در تمامی این مراحل زمانبندی باز و بسته شدن سوپاپ ها به وسیله تسمه تایم انجام میشود به این صورت که حرکت میلنگ توسط تسمه تایم به میل سوپاپ منتقل یم شود و میل سوپاپ هم سوپاپ ها را بالا و پایین می کند.

در یک موتور چهار زمانه به ازای هر دو دوری که میلنگ می چرخد، میل سوپاپ یک دور می چرخد.

تفاوت تسمه تایم و زنجیر تایم

مدل های تایمینگ در خودروها به دو دسته تقسیم میشوند.

تسمه تایم که یک قطعه از جنس پلاستیک می باشد و هر چند وقت یکبار پاره می شوند و نیاز به تعویض دارند.

زنجیر تایم یک قطعه از جنس فلز می باشد و عمر مفید بالایی دارد و خرابی در این قطعه بسیار پایین است.

در بالا گفتیم که قبل از پیدایش تسمه تایم از زنجیر تایم در اتومبیل ها استفاده می شد. زنجیر تایم نسبت به تسمه تایم ازمقاومت بیشتری برخوردار است و احتمال پارگی خیلی کمتری دارد اما عملکرد زنجیر تایم به دلیل جنس فلزی که داشت همراه با سر و صدای زیادی بود.

احتمال پارگی زنجیر تایم بسیار پایین است اما درصورت پاره شدن زنجیر تایم نسبت به پاره گی تسمه تایم آسیب بیشتری به موتور وارد میشد.

در حال حاضر بسته به مدل اتومبیل ها هم از زنجیر تایم و هم تسمه تایم استفاده می شود و در خودروهای 6 سیلندر بیشتر تسمه تایم بکار می برند که البته استثناهایی هم وجود دارد.

عواقب پارگی تسمه تایم

با پترگی تسمه تایم عملکرد زمانبندی سوپاپ ها زا کنترل خارج می شود و آسیب جدی به موتور وارد می شود. پارگی و آسیب به تسمه تایم همیشه بدلیل فرسودگی نیم باشد و گاهی ممکن است تسمه دینام پاره شود و زیر تسمه تایم برود و تسمه تایم را از جای خود خارج کند.

با پارگی تسمه تایم ممکن است سه اتفاق بیافتد.

به هم ریختن زمانبندی باز و بسته شدن سوپاپ ها

برخورد پر سر و صدای پیستون ها و سوپاپ ها

وارد نشدن مخلوط سوخت و هوا در زمان مناسب به سیلندر و خارج نشدن به موقع دود از آن

چه موقع تسمه تایم باید تعویض شود

کارخانه سازنده هر اتومبیل زمان تعویض تسمه تایم را در کاتالوگ و دفترچه راهنما درج می کند. زمان تعویض ممکن است دو سال یا گذر 60هزار کیلومتر پیمایش باشد که به کیفیت تسمه تایم به کاررفته بستگی دارد.

در خودروهای صفر کیلومتر با نگاهی به کاتالوگ خودرو عمر مفید تسمه تایم را میفهمیم اما در خودرهای کارکرده به راحتی قارد به تشخیص میزان کارکرد تسمه تایم نیستیم و نیاز به بررسی توسط به کارشناس خبره می باشد.